Thuê làm web: 7 câu hỏi cần hỏi trước khi đặt cọc để không bị lừa
Trả lời ngắn: trước khi đặt cọc cho bất kỳ ai làm web, hãy hỏi đủ 7 câu: web đã làm còn chạy không, tên miền đứng tên ai, bàn giao những gì, ngừng hợp tác thì web còn không, cọc và hoàn cọc thế nào, có văn bản chưa, và sau này tự sửa được không. Nơi nào trả lời rõ cả 7 — đáng tin. Nơi nào ậm ừ từ câu thứ hai — giữ chặt ví.
Tuần trước có chị bán chè ở Thủ Đức nhắn cho xưởng, kể chuyện cũ mà giọng vẫn còn tức: chuyển cọc 3 triệu cho một "bên thiết kế web trọn gói" quen qua Facebook, được xem vài ảnh chụp màn hình rất lung linh. Hai tuần sau nhắn không trả lời. Ba tuần sau tài khoản khóa. Chuyện của chị không hiếm — 11 tháng đầu năm 2025, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến ở Việt Nam ước tính hơn 6.000 tỷ đồng (số liệu công bố trên báo chí, tham khảo). Dĩ nhiên không phải ai nhận làm web cũng lừa. Nhưng người mất tiền và người không mất tiền thường chỉ khác nhau ở chỗ: một bên đã hỏi vài câu trước khi chuyển khoản, một bên chưa.
Dưới đây là 7 câu đó. Bạn không cần rành công nghệ để hỏi — chỉ cần dám hỏi.
Câu 1: "Cho tôi xem 3 web anh đã làm, còn đang chạy?"
Không phải ảnh chụp màn hình. Không phải "mẫu demo nội bộ". Phải là địa chỉ web thật, bạn bấm vào được bằng điện thoại của mình, và tốt nhất là có số điện thoại của chủ shop trên đó — gọi thử một cuộc, hỏi xem họ có hài lòng không. Người làm nghề tử tế nào cũng có ít nhất vài web sống để chỉ cho bạn. Ảnh chụp màn hình thì ai cũng "mượn" được trên mạng trong 5 phút.
Câu 2: "Tên miền đứng tên ai?"
Câu này quan trọng hơn bạn tưởng. Tên miền là địa chỉ khách quen của bạn — nó phải đăng ký đứng tên bạn, email của bạn, số điện thoại của bạn. Nếu nó đứng tên bên làm web, thì ngày hai bên cơm không lành canh không ngọt, họ cầm luôn cái địa chỉ mà bạn đã in lên bao bì, dán lên xe, gắn vào bio TikTok. Đòi lại lúc đó khó hơn đòi nợ.
Câu 3: "Xong việc, tôi được bàn giao những gì?"
Đáp án đúng phải có: mã nguồn web, quyền quản trị tên miền, và tài khoản nơi web đang đặt. Thiếu một trong ba, web đó chưa phải của bạn — bạn chỉ đang được cho mượn. Nghe hai chữ "bàn giao" mà bên kia lảng sang chuyện khác, hoặc bảo "cái này bên em giữ giúp cho tiện", thì bạn đã có câu trả lời rồi đấy.
Câu 4: "Nếu sau này tôi ngừng trả tiền, web còn không?"
Có những gói giá tháng nghe rất nhẹ nhàng, nhưng bản chất là thuê: ngừng trả là web biến mất, kèm cả dữ liệu. Không sai luật, chỉ là nhiều người ký mà không biết mình đang thuê chứ không phải mua. Hãy bắt bên kia nói rõ tổng chi sau 3 năm là bao nhiêu — xưởng từng ngồi cộng hộ trong bài tổng chi 3 năm: mua đứt vs thuê bao, chênh nhau 5–6 lần chứ không ít.
Câu 5: "Cọc bao nhiêu, khi nào trả nốt, không ưng thì sao?"
Mức lành mạnh: cọc 30–50%, phần còn lại trả khi bạn cầm điện thoại lên xem web chạy thật và gật đầu. Và phải hỏi thẳng: "Không ưng bản thiết kế đầu thì có hoàn cọc không?". Nơi đòi 100% trước khi bạn thấy bất cứ thứ gì, nơi chỉ nhận chuyển vào tài khoản cá nhân không giấy tờ — mời bạn đọc lại chuyện chị bán chè ở đầu bài.
Câu 6: "Có văn bản không, và ghi thời hạn chưa?"
Không cần hợp đồng dày như cuốn sổ. Một trang giấy, hoặc thậm chí tin nhắn Zalo rõ ràng, ghi đủ: làm những gì, bao nhiêu tiền, bao giờ xong, trễ thì sao, bàn giao gì. Lời nói miệng thì gió bay, nhưng chữ — kể cả chữ trong tin nhắn — là thứ bạn cầm được khi có chuyện. Bên nào tử tế sẽ tự đề nghị viết ra; như xưởng thì công khai luôn ở trang cam kết và quyền của bạn cho đỡ phải hỏi.
Câu 7: "Sau này tôi tự sửa giá, sửa món được không?"
Nhiều shop dính cảnh này: web xong rồi, muốn đổi giá một món hàng cũng phải nhắn "bên kỹ thuật", chờ ba ngày, có nơi thu 200–500 nghìn mỗi lần sửa vặt. Một năm đổi giá chục lần là thành khoản phí giữ chân lúc nào không hay. Hỏi trước: sửa nội dung có mất phí không, và tôi có được hướng dẫn tự sửa không.
Mẹo dùng bài này: không cần thuộc lòng. Cứ lưu link, đến lúc đi hỏi giá thì mở ra hỏi lần lượt. Người làm nghề đàng hoàng nghe 7 câu này sẽ mừng — vì họ biết mình đang gặp khách hiểu chuyện, đỡ phải giải thích về sau.
Còn giá cả thì sao?
Bảy câu trên là để tránh mất tiền oan, còn trả bao nhiêu là vừa thì tùy nhu cầu shop — từ vài trăm nghìn đến vài chục triệu đều có lý do của nó. Xưởng đã viết riêng một bài chi phí làm website bán hàng 2026 với con số thật từng phương án, đọc trước khi đi hỏi giá sẽ đỡ bị "hét".
Muốn thử hỏi 7 câu này với chính Sạp Số?
Cứ hỏi. Web thật đang chạy có sẵn, tên miền đứng tên bạn, cọc 50% và hoàn cọc nếu không ưng bản đầu — tất cả trả lời được bằng giấy trắng mực đen, in sẵn trên bảng giá minh bạch.
💬 Nhắn Zalo hỏi thửĐọc tiếp: Tổng chi 3 năm: mua đứt vs thuê bao · Tự làm web miễn phí được không?